تبلیغات
عرفانی ، اسلامی - «شرح فرازهایى از دعاى عرفه»
دوشنبه 24 آبان 1389

«شرح فرازهایى از دعاى عرفه»

   نوشته شده توسط: دل نوشته    نوع مطلب :اسلامی ،عرفانی ،

مطالب این نوشتار، برگرفته از اثرى است تحت عنوان: «شرح گزیده اى از دعاى عرفه» از عارف نامور، حضرت آیت الله جوادى آملى، كه اكنون مراحل تحقیق را، جهت تكمیل و انتشار، طى مى كند تا به فضل الهى از سوى مؤسسه تحقیقاتى اِسراء منتشر شود و تشنگان معارف زلال اهل بیت عصمت و طهارت(علیهم السلام) را سیراب نماید.

بدیهى است احاطه استاد محترم به تفسیر قرآن كریم و مبانى حكمتى و عرفانى، این شرح را امتیاز خاصى بخشیده و درك مضامین بلند كلمات امام حسین(علیه السلام) را در پیشگاه با عظمت الهى، كه بدون آشنایى با مبانى یاد شده امكان پذیر نیست، بر علاقمندان مقدور ساخته است.

چند نكته مقدماتى

دعاى عرفه سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله الحسین(علیه السلام) یكى از دعاهاى مأثورى است كه از مضامین بلند و معارف عمیق برخوردار است. شرح تفصیلىِ همه فقره هاى آن، به چندین جلد كتاب نیازمند است.

قبل از شرح دعا، در این اثر، نكاتى به عنوان مقدمه مورد توجه قرار گرفته، از آن جمله:

دعا، عبادت و مراتب آن ها، طولانى بودن درجات، شیوه اى نو در تفسیر متون وحیانى، ائمه(علیهم السلام) مرجع تفسیر معارف، ویژگى ها و آثار موجودات زمانى و مكانى، تعلّق مشهود به زمان و مكان، اهمیت عرفه در امت هاى گذشته، فضیلت عرفات، مأذون بودن انسان كامل براى دعا، گوناگونى معارف دعاى عرفه و انتساب بخش پایانى دعاى عرفه به امام حسین(علیه السلام).

در توضیح نكته اخیر آمده است:

«قسمت نخست دعاى شریف عرفه را همه نقل كرده اند، اما بخش پایانى آن را برخى مانند علاّمه مجلسى(رحمهم الله) نقل نكرده است. از این رو، بعضى احتمال داده اند كه از امام حسین(علیه السلام) نباشد. لیكن قرائن و شواهدى بر صدور آن از سالار شهیدان گواهى مى دهد.

در بررسى اسناد روایات، آنچه اصل است و موضوعیت دارد، صدور آن از امام معصوم است؛ یعنى یك حدیث پژوه باید اطمینان یابد كه محتواى مورد نظرِ وى، از معصوم(علیه السلام) صادر شده است. این اطمینان گاهى از راه وثاقت و اصالت و صداقت راوى به دست مى آید، گاهى از راه بلندى محتوا و اتقان متن و گاهى نیز از راه شواهد و قرائن منفصل و متصل. از این رو، بررسى سندى احادیث از آن جهت مورد توجه قرار مى گیرد كه راهى براى حصول این اطمینان است و به اصطلاح موضوعیت ندارد، بلكه طریقیت دارد».

سپس در ادامه چند شاهد و قرینه ذكر شده و آمده است:

1 ـ سید بن طاووس(قدس سره) كه از بزرگان امامیه است، آن را در كتاب قیّم اقبال الأعمال نقل كرده ودرنقل او هیچ خدشه اى نیست. گرچه بر اثر شهود نسیان برخى ازنسخه نویسان در برخى نسخ دست نویس اقبال، ذیل دعاى عرفه نیامده، لیكن استاد بزرگوار مرحوم علامه شعرانى نوشته اند:

در كتابخانه آستان قدس رضوى به نسخه اى قدیمى و معتبر از اقبال الاعمال برخوردم كه ذیل دعا در آن آمده است.

2 ـ محتواى بلند این دعاى نورانى نشانه صدور این متن از زبان معصوم(علیه السلام)است.

3 ـ بخش آغازین دعاى شریف عرفه محتواى عمومى دارد، مسألت كردن از خدا، در میان گذاشتن مشكلات با ذات اقدس الهى، حوائج علمى و عینى را از او خواستن و... این ها در سایر دعاها نیز هست، لیكن سلطان مباحث دعاى عرفه و كوهان بلند معارف آن، قسمت هاى پایانى دعاست كه شباهت محتوایى با سخنان دیگر امام حسین(علیه السلام) دارد.

در ذیل یكى دیگر از نكات یاد شده، استاد معظم در تبیین تفاوت اولیاى الهى با دیگران، اظهار نموده اند:

«اولیاى الهى زمانى لب به دعا مى گشایند و دست نیاز به سوى بى نیاز دراز مى كنند كه به تجربه درونى دریابند. برخى مقامات جز با دعا به دست نمى آید؛ یعنى با توجه به آگاهى آنان از سرّ قدر و اسباب نزول مقدّرات الهى، هنگامى كه دانستند سبب دستیابى به آن مقام والا فقط دعاست، دست به دعا بلند مى كنند، چنان كه براى امام حسین(علیه السلام)، مقامى بود كه جز با شهادت به آن نمى رسید و در حقیقت تنها سبب نیل به آن فیض و فوز عظیم، شهادت بود و چون رسیدن به آن مقامات بلند مطلوب خداى سبحان است، اسباب منحصر آن نیز مطلوب اوست. این همین اذن و امر الهى به شمار مى رود».

در یك نكته دیگر از مباحث مقدماتى، دعاى شریف عرفه مانند هر سوره قرآن كریم كه آیات فراوانى داشته و مطالب گوناگونى را در بر دارد، حاوى مطالب متنوع شمرده شده است.